Lokale besturen als motor voor de vermaatschappelijking van de zorg

23-01-2017
-
Nieuws over zorg

Vermaatschappelijking van zorg, het is een woord dat op vandaag heel vaak en in heel uiteenlopende contexten in de mond wordt genomen. Sommigen geloven er heel sterk in als middel naar een inclusieve samenleving. Anderen doen het soms wat meewarig af als een afschuiven van verantwoordelijkheid door de overheid.

 

Persoonlijk ben ik er van overtuigd dat zorg die is ingebed in onze samenleving en een integrale benadering van al wie zorg nodig heeft, enorme kansen bieden. Niet enkel voor wie zorg nodig heeft, maar als hefboom om het hele sociale weefsel te versterken. Het lokale bestuur is als geen ander geplaatst om hier een voortrekkersrol in op te nemen.

 

Vermaatschappelijking of de-institutionalisering is het proces dat leidt tot het creëren van meer mogelijkheden voor participatie aan het maatschappelijk verkeer voor mensen met nood aan zorg, zoals psychiatrische patiënten, mensen met een beperking of ouderen, zodat zij vlot kunnen deelnemen aan het leven van elke dag en een ‘gewoon’ leven kunnen leiden. Om dit te kunnen waarmaken, moet het zorgen een zaak worden van heel de gemeenschap, niet alleen van gespecialiseerde zorginstellingen. Huisvestings- en tewerkstellingsdiensten, opleidingverstrekkers en informele verzorgers spelen eveneens een rol in dit proces. Ook tal van vrijwilligers, organisaties en verenigingen die zijn ingebed in de gemeenschap kunnen een vorm van zorg bieden. Doel is zowel mensen met een zorgnood volwaardig deel te laten uitmaken van onze gemeenschap, maar ook samen vanuit de omgeving zorg op te nemen. Daardoor ontstaat niet enkel een meerwaarde voor de patiënt, maar zeker ook voor de maatschappij in haar geheel.

 

Lokale besturen moeten zich ervan bewust zijn hierin een belangrijke rol te kunnen spelen. Meer nog, zij hebben een eigen taak die zich situeert op verschillende domeinen:

  1. Sensibiliseren: Het lokale bestuur kan (bijv. d.m.v. campagnes) een motor zijn in het beïnvloeden van de beeldvorming over ‘wie anders is’ en inwoners ertoe bewegen om dit anders zijn te aanvaarden en er mee zorg voor op te nemen.
  2. Partners bijeenbrengen en overleggen: Het lokale bestuur is goed geplaatst om overleg tussen verschillende partijen (gemeentediensten, zorginstellingen, politie, middenstand, wijkraden…) te organiseren en te coördineren.
  3. Ondersteunen: Instellingen, organisaties en initiatieven moeten kunnen rekenen op ondersteuning van het lokale bestuur. Dit kan gaan van financiële tegemoetkomingen over de promotie van projecten tot logistieke steun.
  4. Zelf initiatieven nemen: Het lokale bestuur kan zelf initiatieven uitwerken m.b.t. het integreren van mensen in de leefgemeenschap.

 

Dat de lokale besturen die taakstellingen steeds meer ter harte nemen, blijkt uit tal van initiatieven die op vandaag ontstaan. Idealiter niet als projecten van een overheid alleen, maar van en met inwoners, buurtcomités, voorzieningen in de welzijnssector, enz. Denk bijv. aan de oprichting van buurtzorgnetwerken, vrijwillige boodschappendiensten, enz.  Of door het oprichten van een vrijwilligerspunt, zoals wij recent in Zoersel deden. Op deze plek wordt met  kandidaat-vrijwilligers gezocht naar de manier waarop zij zich kunnen inzetten, en met organisaties naar waar zij helpende handen nodig hebben. Het ondersteunt de werking van onze verenigingen en betrekt mensen bij het gemeenschapsleven.

 

Als burgemeester en OCMW-voorzitter heb ikzelf de taak van het lokale bestuur als ‘motor in het vermaatschappelijkingsproces’ steeds vanuit grote overtuiging proberen waarmaken. O.m. door de aandacht voor zorg en de vermaatschappelijking ervan hebben we Zoersel op de kaart gezet als zorgzame gemeente met een zorgzame gemeenschap. Met het vrijwilligerspunt en de buurtzorgnetwerken gaan we nog een stap verder en willen we een ‘zorg-samen’ gemeente zijn. Ook voor mensen die niet meteen zorg nodig hebben, maar die bijv. wel in een isolement dreigen te geraken, kan de gemeente in de bres springen. Want waar het sociaal weefsel sterk is, daar is het aangenaam samenleven.